ISO19011:2026 มีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง แล้ว กระทบการตรวจประเมินขององค์กรอย่างไร

ทำความรู้จักมาตรฐาน ISO 19011 คืออะไร?

ISO 19011 เป็นมาตรฐานเพื่อเป็นแนวทางในการตรวจประเมินระบบบริหาร (Management System Audit) โดยครอบคลุมตั้งแต่หลักการตรวจประเมิน การวางแผนและบริหารโปรแกรมการตรวจประเมิน วิธีการดำเนินการตรวจประเมิน ไปจนถึงความสามารถที่ผู้ตรวจประเมินควรมี เมื่อมาตรฐานมีการเปลี่ยนแปลงองค์กรต้องมีการเตรียมตัวเพื่อตั้งรับ มาเริ่มอัพเดทกันทีละหัวข้อกันค่ะ

ภาพรวมการเปลี่ยนแปลง

ISO 19011:2026 ยังคงโครงสร้างหลักของมาตรฐานเดิมแต่ได้มีการปรับปรุงสาระสำคัญเพื่อรองรับการตรวจประเมินในยุคดิจิทัล โดยเฉพาะการตรวจประเมินระยะไกล (Remote Audit) การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ การประเมินสภาพแวดล้อมเสมือน (Virtual Environment) และการนำเทคโนโลยีใหม่รวมถึง Artificial Intelligence (AI) มาใช้ในการตรวจประเมิน

1. เพิ่มคำจำกัดความของ Remote Auditing Method

ISO 19011:2026 ได้เพิ่มคำศัพท์ใหม่ “Remote Auditing Method” เพื่ออธิบายวิธีการดำเนินกิจกรรมการตรวจประเมินจากสถานที่อื่นที่ไม่ใช่สถานที่ของผู้รับการตรวจ (Auditee)

การเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนให้เห็นว่าการตรวจประเมินผ่านระบบออนไลน์ เช่น Video Conference, Cloud Platform, Shared Screen หรือระบบ Virtual Environment ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ

2. ขยายแนวทางการตรวจประเมินระยะไกลใน Annex A

ISO 19011:2026 ได้เพิ่มเนื้อหาใหม่ใน Annex A หัวข้อ “Conducting Remote Auditing Methods”

โดยให้แนวทางเกี่ยวกับ

• การเลือกใช้ Remote Auditและข้อจำกัดของ Remote Audit

• การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการตรวจ

• การจัดการความเสี่ยงด้านข้อมูล

• การรักษาความลับของข้อมูล

• การตรวจประเมินสถานที่เสมือน (Virtual Locations)

• การสัมภาษณ์ทางไกล (Remote Interview)

3. เพิ่มการพิจารณาเรื่อง Digital Technology ใน Audit Programme

มาตรฐานฉบับใหม่กำหนดให้การวางแผน Audit Programme ต้องพิจารณาเรื่องเทคโนโลยีที่องค์กรใช้งาน รวมถึง Digital Tools ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินธุรกิจ

ตัวอย่างเช่น

• Cloud System

• ERP System

• Electronic Records

• Workflow System

4. เพิ่มความรู้ด้าน ICT และ Digital Technology ใน Competence ของ Auditor

ISO 19011:2026 เพิ่มข้อกำหนดเกี่ยวกับความรู้และทักษะของ Auditor ให้ครอบคลุมเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT)

5. เพิ่ม Artificial Intelligence (AI) เข้ามาในมาตรฐานเป็นครั้งแรก

ISO 19011:2026 ระบุว่า Auditor ควรมีความเข้าใจเกี่ยวกับ “Artificial Intelligence-Based Evaluation Tools”

ถือเป็นครั้งแรกที่มีการกล่าวถึง AI อย่างชัดเจนในมาตรฐาน ISO 19011

ตัวอย่างประเด็นที่ Auditor ควรพิจารณา

• การใช้ AI ในการวิเคราะห์ข้อมูล

• ความน่าเชื่อถือของผลลัพธ์จาก AI

• การควบคุมความเสี่ยงจากการใช้ AI

• ความถูกต้องของข้อมูลที่ AI ใช้ในการประมวลผล

6. เพิ่ม Information Security เป็นประเด็นสำคัญในการวางแผน Audit

ISO 19011:2026 ให้ความสำคัญกับ Information Security มากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีการใช้ Remote Audit หรือ Digital Platform

ตัวอย่างความเสี่ยงที่ระบุในมาตรฐาน ได้แก่

• การใช้ระบบสื่อสารที่ไม่ปลอดภัย

• การเข้าถึงข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาต

• การรั่วไหลของข้อมูล

• ความล้มเหลวของระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ

7. ปรับปรุงคำจำกัดความของ Audit

ISO 19011:2026 ได้ปรับนิยามของคำว่า Audit โดยเพิ่มคำว่า “Documented” เข้าไปในนิยามของหลักฐานการตรวจประเมิน Documented and Objective Evidence

ซึ่งหมายถึง เน้นให้หลักฐานที่ใช้ในการตรวจประเมินสามารถแสดง ยืนยัน และทวนสอบได้อย่างเป็นระบบมากยิ่งขึ้น

8. เพิ่มแนวทางเกี่ยวกับ Virtual Locations

มาตรฐานฉบับใหม่ได้เพิ่มแนวทางสำหรับการตรวจประเมินองค์กรที่มีการดำเนินงานผ่านสภาพแวดล้อมเสมือน เช่น

• Cloud Environment

• Online Service Platform

• Virtual Office

• Remote Working Environment

จากการเปลี่ยนแปลงทั้งหมดสามารถสรุปได้ว่า

ISO 19011:2026 มุ่งเน้นการยกระดับแนวทางการตรวจประเมินให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางธุรกิจยุคดิจิทัล โดยเฉพาะการตรวจประเมินระยะไกล การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ การรักษาความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูล และการนำ Artificial Intelligence (AI) มาใช้ในกระบวนการตรวจประเมิน

การเตรียมตัวสำหรับองค์กรและ Auditor เพื่อรับมือ ISO 19011:2026

สำหรับการเตรียมตัวองค์กรและผู้ตรวจเราได้สรุปมาเป็นข้อๆ ให้ดังนี้นะคะ

• ต้องสามารถวางแผนและดำเนินการ Remote Audit ได้

• ต้องประเมินความเหมาะสมของเทคโนโลยีที่ใช้ในการตรวจ

• ต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของข้อมูลและความน่าเชื่อถือของหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์

• องค์กรควรเตรียมความพร้อมด้านระบบเทคโนโลยีและหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ให้สามารถรองรับการตรวจประเมินทางไกลได้

• ต้องประเมินผลกระทบของเทคโนโลยีต่อการตรวจประเมิน

• ต้องเลือกวิธีการตรวจที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมดิจิทัลขององค์กร

• Auditor จำเป็นต้องพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีเพิ่มเติมเพื่อให้สามารถตรวจประเมินองค์กรยุคดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• Auditor ต้องพิจารณาประเด็นด้าน Cybersecurity และ Data Protection มากขึ้นกว่าที่ผ่านมา

• Auditor จำเป็นต้องสามารถประเมินกิจกรรมที่ไม่ได้เกิดขึ้นในสถานที่จริงได้อย่างเหมาะสม

เตรียมความพร้อมองค์กรและพัฒนา Auditor สู่มาตรฐาน ISO 19011:2026

การเปลี่ยนแปลงสู่ยุคดิจิทัลและเทคโนโลยี AI ทำให้กระบวนการตรวจประเมินภายในต้องปรับตัวอย่างก้าวกระโดด ให้ทีมงานและผู้ตรวจประเมินของคุณเชี่ยวชาญเทคนิคการตรวจแบบใหม่ ทั้ง Remote Audit และการประเมินความปลอดภัยของข้อมูลได้อย่างมั่นใจ

PVI Consultant พร้อมดีไซน์หลักสูตรอบรมภายในองค์กร (In-house Training) และให้คำปรึกษาในการพัฒนาระบบการตรวจประเมินให้สอดคล้องกับมาตรฐานฉบับใหม่ล่าสุด

ติดต่อสอบถามหลักสูตรอบรม